Bever in het Hertenbosch. Zegen of vloek?
NatuurBAAK – Een inwoner uit Baak, Fons Janssen tipte half december Frans Helmich, eigenaar van het Hertenbosch, gelegen in de hoek tussen de Vordenseweg en de Beukenlaan. Waren het vraatsporen van een bever die hij had gezien op een boom? De beelden die Helmich vervolgens maakte met zijn wildcamera eind december leverden het bewijs. Het ging inderdaad om een bever die in de nachtelijke uren zich te goed deed aan de stam van een boom in het bos langs het water parallel aan de Beukenlaan.
Door Alice Rouwhorst
Al eerder werd in de omgeving van de beek de Oosterwijkse Vloed in de buurt van het Hertenbosch door Baakse inwoners (sporen van) een bever gespot. Of het om dezelfde gaat is niet te zeggen. Een groot deel van de stam is onderaan weggevreten, grote spaanders liggen aan de voet van de stam en in het water. De boom wordt met spanbanden overeind gehouden totdat hij op veilige hoogte wordt gekapt. Helmich vraagt zich in het filmpje dat hij op YouTube plaatste af of de komst van deze bever een zegen of een vloek is. Zijn conclusie is dat het allebei het geval is. Een zegen, omdat de bever door het bouwen van burchten en dammen wetlands laat ontstaan die de biodiversiteit verhogen en het water vasthouden. Dit is gunstig in tijden van droogte. Tegelijkertijd is de bever een vloek, omdat ze ook overstromingen en wateroverlast kunnen veroorzaken met alle gevolgen van dien voor infrastructuur, bijvoorbeeld dijken en bos- en landbouwgronden. Door het knagen aan bomen kunnen waardevolle bomen worden beschadigd of zelfs verdwijnen. Gebieden zoals het Hertenbosch waar mensen recreëren kunnen door de bever onveiliger worden.
Grootste knaagdier van Europa
De bever is het grootste knaagdier van Europa en één van de grootste knaagdieren ter wereld. Hij leeft alleen of in een kleine familie. Zo’n familie bestaat uit een monogaam ouderpaar, enkele jongen van vorig jaar en twee tot vier nieuwelingen die tussen april en juli worden geboren. Hun leefomgeving is het overgangsgebied tussen land en water zoals moerassen, beken, rivieren en meren. Het liefst omzoomd met bossen met bomen als wilg en populier.
Het dier kan van kop tot romp zo’n 70 tot 100 centimeter worden, heeft een bruine waterdichte pels, kleine ogen en oren, een brede, geschubde afgeplatte staart en korte voorpoten met zwemvliezen tussen de tenen van zijn achterpoten. Hij heeft een paar enorme, vlijmscherpe, sterke tanden die altijd door groeien. Deze zijn oranje van kleur door de ijzerhoudende stof in het glazuur dat oxideert in het water. Hiermee knaagt hij met gemak een boom van 25 centimeter dikte in minder dan vier uur om. De schors en takken dienen als voedsel en bouwmateriaal voor de burcht en dammen. De bever kan door het bouwen van dammen en het om knagen van bomen en struiken zijn eigen leefomgeving vormen en verbeteren en heeft daarbij een grote invloed op het landschap.
Succesvol uitgezet, mede door weinig natuurlijke vijanden
De bever was ooit uitgestorven in Nederland, maar tussen 1988 en 2008 werd het dier op verschillende locaties in het land met succes opnieuw uitgezet. Sindsdien is de populatie gestaag toegenomen tot naar schatting zo’n vijfduizend exemplaren van minimaal één jaar oud. Bevers worden meestal zeven of acht jaar, maar ze kunnen tot wel vijfentwintig jaar oud worden.
Hun belangrijkste natuurlijke vijanden zijn grote roofdieren, voornamelijk de wolf. Andere belangrijke doodsoorzaken zijn verhongering, verdrinking in de winter, als het water plotseling stijgt en de dieren niet kunnen ontsnappen door het ijs en auto-ongelukken.
