Drie bestuursleden van Stichting Watermolen Vorden, Ewoud van Arkel, Gerrit te Velthuis en Peter Meulenbroek op de plek waar de watermolen weer moet verrijzen. De twee andere bestuursleden Martin Overbeek en Gerard van Bussel en de adviseurs Rob de Windt en Jan Willem Baud ontbreken. Foto: Richard Stegers
Stichting hoopt op brede steun voor toeristische trekpleister
NatuurPlan om watermolen bij Huis Vorden in ere te herstellen
Door Richard Stegers
VORDEN – Het plan om de watermolen vlakbij kasteel Huis Vorden in ere te herstellen, wordt steeds concreter. Doel is om een volledig functionerende onderslagwatermolen op te bouwen met minstens één maalkoppel voor het malen van graan tot meel. De inspanningen van Stichting Watermolen Vorden en andere betrokken partijen moeten leiden tot de realisatie van het project in 2026.
De oude watermolen is vastgelegd op foto’s, tekeningen en schilderijen en bood een prachtig romantisch tafereel dat herinneringen opriep aan de tijd dat molens – aangedreven door water maar ook door wind – niet weg te denken waren als industriële bouwwerken. Een karakteristieke plek ter inspiratie dus. Maar er was ook een belangrijk praktisch aspect. De watermolen in de Baakse Beek bij Huis Vorden aan de kant van de Schuttestraat functioneerde ongeveer van 1717 tot 1890. Er werd van graan meel gemaakt. Nadat het in 1890 buiten werking werd gesteld, raakte de molen in verval.
Tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw heeft het bouwwerk er nog gestaan. Nu herinneren alleen de restanten er nog aan.
Als het aan de bestuursleden van Stichting Watermolen Vorden ligt, keert de watermolen in volle glorie terug. “Als het aan ons ligt is die kans heel groot. Technisch en qua vergunningen voorzie ik geen problemen”, zegt voorzitter Gerrit te Velthuis die veel ervaring heeft als molenmaker. “Verder zijn we hoopvol gestemd gezien alle positieve reacties.” Secretaris Ewoud van Arkel is het daar volmondig mee eens. “Ik ben ervan overtuigd dat het kan. Wat zou het mooi zijn als Vorden op deze manier een trekpleister rijker wordt.” Bestuurslid Peter Meulenbroek (tevens voorzitter van VVV Vorden) ziet louter positieve aspecten. “Een watermolen in bedrijf heeft grote aantrekkingskracht. Zeker in die prachtige parkachtige omgeving met een horecagelegenheid en het kasteel nabij. Het versterkt het toeristische karakter van Vorden met de Achtkastelenroute, het Pieterpad, het Bilderspad en het Trekvogelpad en kan voor een belangrijke impuls zorgen.” De stichting krijgt advies van de experts Rob de Windt en Jan Willem Baud.
Het fundament is gelegd. De Stichting Watermolen Vorden heeft na de start in januari 2023 vooronderzoek gedaan en positieve gesprekken gevoerd met de grondeigenaren. Dat zijn Geldersch Landschap en Kasteelen en Waterschap Rijn & IJssel. Ook de gemeente Bronckhorst en de eigenaar van kasteel Huize Vorden staan zeker niet onwelwillend tegenover het plan. Het initiatief wordt tevens gedragen door de Stichting Vordense Molens. Al deze partijen zijn nauw betrokken bij het project en willen daar waar mogelijk de helpende hand bieden.
De omstandigheden voor realisatie zijn gunstig. In het gebied, en in de beek, zijn nog zichtbare sporen te vinden die verwijzen naar hoe de watermolen voorzien werd van water. En hoe het water kon worden omgeleid als het teveel was. Het hergebruik van materialen zoals de fundering ligt voor de hand. Ook zijn de oude retentievijver (voor het opsparen van water) en de molenkolk nog aanwezig. De molenkolk was bedoeld om de kracht van het uitstromende water enigszins te temperen. Ook is denkbaar de oude waterlopen te benutten als vistrap. En zeker niet onbelangrijk: de watermolen kan deel uitmaken van de plannen die het Waterschap Rijn & IJssel heeft met het waterbeheer in het gehele stroomgebied van de Baakse Beek en de Veengoot. Immers, het water moet langer worden vastgehouden tijdens droge periodes.
De initiatiefnemers verwachten dat de watermolen in de nabijheid van kasteel Huize Vorden en horecagelegenheid De Bosloods 1873 kan uitgroeien tot een ware hotspot. Het is de bedoeling om in de molen een bezoekerscentrum in te richten en de locatie te verhuren voor festiviteiten zoals huwelijken. Ook kunnen er producten worden gekocht, zoals het meel wat er van het graan wordt gemaakt. En door middel van waterkracht kan elektriciteit worden opgewekt. Allemaal mogelijkheden om de exploitatie rond te krijgen. Op termijn zijn molenaars nodig en kan de stichting vrijwilligers gebruiken.
Het is de bedoeling dat de herbouw in 2026 van start gaat en dat jaar ook wordt afgerond. Met een projectplan en een fraaie maquette gaat de stichting nu de boer op om medewerking te krijgen en subsidies los te weken, zoals via de Leader-regeling. “Vroeger waren er tientallen watermolens in de Achterhoek. In heel Gelderland zijn er nog maar een stuk of tien van over. Het zou meerwaarde bieden als Vorden er weer een watermolen bij zou krijgen. Daarmee beschikken we over drie windmolens en twee watermolens, dat is best heel bijzonder.”
Om het plan te verwezenlijken is steun nodig van de inwoners van Vorden en van het plaatselijke bedrijfsleven. Dat vindt de stichting belangrijk voor het draagvlak. De realisatie van het plan is kostbaar. De feitelijke herbouw van de molen gaat ongeveer 9 ton kosten als onderdeel van de totale realisatie, zo is berekend. De stichting wil een beroep doen op verschillende subsidies, maar ook crowdfunding is een optie. Mensen kunnen zich aanmelden als ‘Vriend van de Watermolen Vorden’.
Dat is mogelijk tegen een minimale bijdrage van 15 euro. Zo kan men bijdragen in de kosten van de voorbereiding en de uitvoering van de herbouw. Vrienden ontvangen minstens twee keer per jaar informatie over de voortgang en worden uitgenodigd voor diverse activiteiten die met het project te maken hebben. Opgeven als Vriend kan per mail: info@watermolenvorden.nl en via de website.
Op de Vordense Kerstmarkt op zaterdag 14 december heeft Stichting Watermolen Vorden een stand waar informatie wordt verstrekt en belangstellenden zich eveneens kunnen opgeven.
watermolenvorden.nl
